> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://ayakaleaf-pro.ayaka.space/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://ayakaleaf-pro.ayaka.space/latex/nl/latex-basis/01-learn-latex-in-30-minutes.md). # Je eerste LaTeX-document maken **NIEUW: Bezoek het nieuwe** [**Overleaf Learning Center**](https://learn.overleaf.com/) **om gratis online cursussen en live webinars te verkennen — alles wat je nodig hebt om LaTeX onder de knie te krijgen en het maximale uit Overleaf te halen.** Deze inleidende tutorial gaat ervan uit dat je nog geen ervaring hebt met LaTeX, maar hopelijk heb je tegen de tijd dat je klaar bent niet alleen je eerste LaTeX-document geschreven, maar ook voldoende kennis en zelfvertrouwen opgedaan om de volgende stappen te zetten richting LaTeX-vaardigheid. ## Wat is LaTeX? LaTeX (uitgesproken als “*LAY*-tek” of “*LAH*-tek”) is een hulpmiddel voor het opmaken van professioneel ogende documenten. De werkwijze van LaTeX verschilt echter behoorlijk van veel andere toepassingen voor het maken van documenten die je misschien hebt gebruikt, zoals Microsoft Word of LibreOffice Writer: die “[WYSIWYG](https://en.wikipedia.org/wiki/WYSIWYG)”-hulpmiddelen bieden gebruikers een interactieve pagina waarin ze hun tekst typen en bewerken en verschillende vormen van opmaak toepassen. LaTeX werkt heel anders: in plaats daarvan is je document een gewoon tekstbestand afgewisseld met LaTeX *commando's* die worden gebruikt om de gewenste (opgemaakte) resultaten uit te drukken. Om een zichtbaar, opgemaakt document te produceren, wordt je LaTeX-bestand verwerkt door software die een *TeX-engine* gebruikt die de in je tekstbestand ingebedde opdrachten gebruikt om het zetproces te begeleiden en te sturen, waarbij de LaTeX-opdrachten en de documenttekst worden omgezet in een professioneel opgemaakt PDF-bestand. Dit betekent dat je je alleen hoeft te richten op de *inhoud* van je document en dat de computer, via LaTeX-opdrachten en de TeX-engine, zorgt voor de *visuele uitstraling* (opmaak). ## Waarom LaTeX leren? Er kunnen verschillende argumenten worden aangevoerd vóór of tegen het leren gebruiken van LaTeX in plaats van andere toepassingen voor het schrijven van documenten; uiteindelijk is het echter een persoonlijke keuze op basis van voorkeuren, affiniteiten en documentatievereisten. Argumenten vóór LaTeX zijn onder meer: * ondersteuning voor het opmaken van uiterst complexe wiskunde, tabellen en technische inhoud voor de natuurwetenschappen; * mogelijkheden voor voetnoten, kruisverwijzingen en het beheren van literatuurlijsten; * gemak waarmee ingewikkelde of tijdrovende documentelementen zoals indexen, glossaria, inhoudsopgaven en figuurlijsten kunnen worden gemaakt; * de hoge mate van aanpasbaarheid voor documentproductie op maat dankzij de intrinsieke programmeerbaarheid en uitbreidbaarheid via duizenden [gratis add-onpakketten](https://www.ctan.org/pkg). Over het geheel genomen biedt LaTeX gebruikers een grote mate van controle over de productie van documenten die volgens uiterst hoge standaarden worden opgemaakt. Natuurlijk zijn er soorten documenten of publicaties waarin LaTeX minder uitblinkt, waaronder veel “vrij vormgegeven” paginalay-outs die typisch zijn voor tijdschriftpublicaties. Een belangrijk voordeel van LaTeX is de scheiding tussen documentinhoud en documentstijl: zodra je de inhoud van je document hebt geschreven, kan het uiterlijk eenvoudig worden aangepast. Evenzo kun je een LaTeX-bestand maken dat de lay-out/stijl van een bepaald documenttype definieert, en dat bestand kan worden gebruikt als een *sjabloon* om de auteurschap/productie van aanvullende documenten van dat type te standaardiseren; zo kunnen wetenschappelijke uitgevers bijvoorbeeld artikelsjablonen in LaTeX maken die auteurs gebruiken om artikelen te schrijven voor indiening bij tijdschriften. Overleaf heeft een [galerij met duizenden sjablonen](https://www.overleaf.com/gallery), die een enorm scala aan documenttypen bestrijkt—van wetenschappelijke artikelen, rapporten en boeken tot cv's en presentaties. Omdat deze sjablonen de lay-out en stijl van het document definiëren, hoeven auteurs ze alleen maar te openen in Overleaf—een nieuw project aan te maken—en te beginnen met schrijven om hun inhoud toe te voegen. ## Je eerste stukje LaTeX schrijven De eerste stap is het maken van een nieuw LaTeX-project. Je kunt dit op je eigen computer doen door een nieuw `.tex` bestand te maken; alternatief kun je [een nieuw project starten in Overleaf](/latex/nl/kennisbank/031-creating-a-document-in-overleaf.md). Laten we beginnen met het eenvoudigste werkende voorbeeld, dat direct in Overleaf kan worden geopend: ```latex \documentclass{article} \begin{document} Eerst document. Dit is een eenvoudig voorbeeld, zonder extra parameters of meegeleverde pakketten. \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Simplest+working+example+LaTeX+document\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0AFirst+document.+This+is+a+simple+example%2C+with+no+%0Aextra+parameters+or+packages+included.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Voorbeelddocument](/files/730b50de19f8270cf970862b403116189d7bfbbb) Je ziet dat LaTeX automatisch de eerste regel van de alinea heeft ingesprongen, en die opmaak voor je regelt. Laten we wat beter bekijken wat elk onderdeel van onze code doet. De eerste regel code, `\documentclass{article}`, verklaart het documenttype dat bekendstaat als zijn *klasse*, dat het algemene uiterlijk van het document bepaalt. Verschillende soorten documenten vereisen verschillende klassen; d.w\.z. voor een cv/resumé is een andere klasse nodig dan voor een wetenschappelijk artikel, dat mogelijk de standaard LaTeX `article` klasse gebruikt. Andere soorten documenten waaraan je mogelijk werkt, vereisen misschien andere klassen zoals `boek` of `rapport`. Om een idee te krijgen van de vele beschikbare LaTeX-klassentypen, [bezoek de betreffende pagina op CTAN (Comprehensive TeX Archive Network)](https://www.ctan.org/topic/class). Nadat we de documentklasse hebben ingesteld, wordt onze inhoud, bekend als de *tekst* van het document, geschreven tussen de `\begin{document}` en `\end{document}` tags. Nadat je het bovenstaande voorbeeld hebt geopend, kun je wijzigingen aanbrengen in de tekst en, wanneer je klaar bent, de resulterende opgemaakte PDF bekijken door het document opnieuw te compileren *het document opnieuw te compileren*. Om dit in Overleaf te doen, druk je gewoon op **Opnieuw compileren**, zoals gedemonstreerd in dit korte videofragment: {% embed url="" %} Elk Overleaf-project kan zo worden ingesteld dat het automatisch opnieuw wordt gecompileerd telkens wanneer het wordt bewerkt: klik op het kleine pijltje naast de **Opnieuw compileren** knop en stel **Automatisch compileren** om **Aan**in, zoals weergegeven in de volgende schermafbeelding: ![Schermafbeelding die laat zien hoe Automatisch compileren op Aan of Uit wordt gezet](/files/d0a26dfee6ec1da5e3218c7342bb46d9a2bac1e6) Nadat we hebben gezien hoe inhoud aan ons document wordt toegevoegd, is de volgende stap er een titel aan geven. Hiervoor moeten we kort praten over de **preambule**. ## De preambule van een document De bovenstaande schermafbeelding laat zien dat Overleaf een LaTeX-document opslaat als een bestand met de naam `main.tex`: de `.tex` bestandsextensie wordt volgens afspraak gebruikt bij het benoemen van bestanden die de LaTeX-code van je document bevatten. Het vorige voorbeeld liet zien hoe documentinhoud werd ingevoerd na de `\begin{document}` opdracht; echter, alles in je `.tex` bestand dat verschijnt *voordat* dat punt wordt de *preambule*, die fungeert als de “instel”-sectie van het document. Binnen de preambule definieer je de documentklasse (type) samen met details zoals de talen die gebruikt moeten worden bij het schrijven van het document; het laden van *pakketten* die je wilt gebruiken (hierover later [meer](#finding-and-using-latex-packages)), en daar pas je andere vormen van configuratie toe. Een minimale documentpreambule kan er als volgt uitzien: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \usepackage{graphicx} ``` waar `\documentclass[12pt, letterpaper]{article}` definieert de algemene klasse (type) van het document. Aanvullende parameters, die door komma's van elkaar moeten worden gescheiden, staan tussen vierkante haken (`[...]`) en worden gebruikt om deze instantie van de artikelklasse te configureren; d.w\.z. instellingen die we voor dit specifieke `article`-klassegebaseerde document willen gebruiken. In dit voorbeeld doen de twee parameters het volgende: * `12pt` stelt de lettergrootte in * `letterpaper` stelt het papierformaat in Natuurlijk kunnen ook andere lettergroottes, `9pt`, `11pt`, `12pt`, worden gebruikt, maar als niets wordt gespecificeerd, is de standaardgrootte `10pt`. Wat het papierformaat betreft, zijn andere mogelijke waarden `a4paper` en `legalpaper`. Zie voor meer informatie het artikel over [paginaformaat en marges](/latex/nl/opmaak/07-page-size-and-margins.md). De preamble-regel ```latex \usepackage{graphicx} ``` is een voorbeeld van het laden van een extern pakket (hier, [`graphicx`](https://ctan.org/pkg/graphicx?lang=en)) om de mogelijkheden van LaTeX uit te breiden, zodat het externe grafische bestanden kan importeren. LaTeX-pakketten worden besproken in de sectie [LaTeX-pakketten vinden en gebruiken](#finding-and-using-latex-packages). ## Titel-, auteur- en datuminformatie opnemen Het toevoegen van een titel, auteur en datum aan ons document vereist drie extra regels in de *preambule* (*niet* de hoofdtekst van het document). Die regels zijn: * `\title{Mijn eerste LaTeX-document}`: de documenttitel * `\author{Hubert Farnsworth}`: hier schrijf je de naam van de auteur(s) en eventueel de `\thanks` opdracht tussen de accolades: * `\thanks{Gefinancierd door het Overleaf-team.}`: kan na de naam van de auteur worden toegevoegd, binnen de accolades van de `auteur` opdracht. Het voegt een superscript en een voetnoot toe met de tekst binnen de accolades. Handig als je in je artikel een instelling wilt bedanken. * `\date{augustus 2022}`: je kunt de datum handmatig invoeren of de opdracht `\today` gebruiken om telkens wanneer het document wordt gecompileerd de huidige datum op te maken Met deze regels toegevoegd zou je preambule er ongeveer zo uit moeten zien: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \title{Mijn eerste LaTeX-document} \author{Hubert Farnsworth\thanks{Gefinancierd door het Overleaf-team.}} \date{augustus 2022} ``` Gebruik de `\maketitle` opdracht binnen *tekst* van het document om titel, auteur en datum op te maken: ```latex \begin{document} \maketitle We hebben nu een titel, auteur en datum toegevoegd aan ons eerste \LaTeX{}-document! \end{document} ``` De preambule en de hoofdtekst kunnen nu worden gecombineerd tot een compleet document dat in Overleaf kan worden geopend: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \title{Mijn eerste LaTeX-document} \author{Hubert Farnsworth\thanks{Gefinancierd door het Overleaf-team.}} \date{augustus 2022} \begin{document} \maketitle We hebben nu een titel, auteur en datum toegevoegd aan ons eerste \LaTeX{}-document! \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=My+first+LaTeX+document\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Ctitle%7BMy+first+LaTeX+document%7D%0A%5Cauthor%7BHubert+Farnsworth%5Cthanks%7BFunded+by+the+Overleaf+team.%7D%7D%0A%5Cdate%7BAugust+2022%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cmaketitle%0AWe+have+now+added+a+title%2C+author+and+date+to+our+first+%5CLaTeX%7B%7D+document%21%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding van een eenvoudig document dat in LaTeX is gemaakt](/files/fcf7905815ea039524584bed823beef11fb65a20) ## Opmerkingen toevoegen LaTeX is een vorm van “programmacode”, maar wel een die gespecialiseerd is in documentopmaak; daarom kan het, net als code geschreven in elke andere programmeertaal, erg nuttig zijn om opmerkingen in je document op te nemen. Een LaTeX-opmerking is een deel tekst dat niet wordt opgemaakt en het document op geen enkele manier beïnvloedt—vaak gebruikt om “to do”-notities toe te voegen; toelichtingen op te nemen; inline-uitleg te geven bij lastige macro's of regels/secties LaTeX-code uit te commentariëren tijdens het debuggen. procentteken `%` aan het begin van de regel, zoals getoond in de volgende code, die het bovenstaande voorbeeld gebruikt: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \title{Mijn eerste LaTeX-document} \author{Hubert Farnsworth\thanks{Gefinancierd door het Overleaf-team.}} \date{augustus 2022} \begin{document} \maketitle We hebben nu een titel, auteur en datum toegevoegd aan ons eerste \LaTeX{}-document! % Deze regel hier is een opmerking. Deze wordt niet in het document opgemaakt. \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=My+first+LaTeX+document+with+a+comment\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Ctitle%7BMy+first+LaTeX+document%7D%0A%5Cauthor%7BHubert+Farnsworth%5Cthanks%7BFunded+by+the+Overleaf+team.%7D%7D%0A%5Cdate%7BAugust+2022%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cmaketitle%0AWe+have+now+added+a+title%2C+author+and+date+to+our+first+%5CLaTeX%7B%7D+document%21%0A%0A%25+This+line+here+is+a+comment.+It+will+not+be+typeset+in+the+document.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld produceert uitvoer die identiek is aan de vorige LaTeX-code die geen opmerking bevatte. ## Vet, cursief en onderstrepen Vervolgens bekijken we enkele opmaakopdrachten voor tekst: * **Vet**: vetgedrukte tekst in LaTeX wordt opgemaakt met de `\textbf{...}` commando. * *Cursief*: cursief weergegeven tekst wordt gemaakt met de `\textit{...}` commando. * Onderstrepen: om tekst te onderstrepen gebruik je de `\underline{...}` commando. Het volgende voorbeeld demonstreert deze opdrachten: ```latex Enkele van de \textbf{grootste} ontdekkingen in \underline{de wetenschap} werden bij \textbf{\textit{toeval}} gedaan. ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=First+example+with+formatted+text\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Ctitle%7BMy+first+LaTeX+document%7D%0A%5Cauthor%7BHubert+Farnsworth%5Cthanks%7BFunded+by+the+Overleaf+team.%7D%7D%0A%5Cdate%7BAugust+2022%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cmaketitle%0ASome+of+the+%5Ctextbf%7Bgreatest%7D%0Adiscoveries+in+%5Cunderline%7Bscience%7D+%0Awere+made+by+%5Ctextbf%7B%5Ctextit%7Baccident%7D%7D.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die tekst toont die in een LaTeX-document is opgemaakt](/files/184615894fd23b30755e5f2aecdb17c27a94f90a) Een andere zeer nuttige opdracht is `\emph{*argument*}`, waarvan het effect op het `*argument*` afhangt van de context. Binnen normale tekst is de benadrukte tekst cursief, maar dit gedrag wordt omgekeerd als het binnen cursieve tekst wordt gebruikt—zie het volgende voorbeeld: ```latex Sommige van de grootste \emph{ontdekkingen} in de wetenschap werden bij toeval gedaan. \textit{Enkele van de grootste \emph{ontdekkingen} in de wetenschap werden per ongeluk gedaan.} \textbf{Enkele van de grootste \emph{ontdekkingen} in de wetenschap werden per ongeluk gedaan.} ``` [Open dit `**\emph**` voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Using+the+emph+command\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%2C+twoside%5D%7Barticle%7D%0A%5Ctitle%7BMy+first+LaTeX+document%7D%0A%5Cauthor%7BHubert+Farnsworth%5Cthanks%7BFunded+by+the+Overleaf+team.%7D%7D%0A%5Cdate%7BAugust+2022%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cparindent0pt%25+To+remove+the+paragraph+indentation%0A%5Cmaketitle%0ASome+of+the+greatest+%5Cemph%7Bdiscoveries%7D+in+science+%0Awere+made+by+accident.%0A%0A%5Ctextit%7BSome+of+the+greatest+%5Cemph%7Bdiscoveries%7D+%0Ain+science+were+made+by+accident.%7D%0A%0A%5Ctextbf%7BSome+of+the+greatest+%5Cemph%7Bdiscoveries%7D+%0Ain+science+were+made+by+accident.%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die het gebruik van het LaTeX-commando \emph demonstreert](/files/b6fc41b1996853827d315594962df61901b03bd1) * **Opmerking:** sommige pakketten, zoals [Beamer](/latex/nl/presentaties/01-beamer.md), veranderen het gedrag van de `\emph` commando. ## Afbeeldingen toevoegen In deze sectie bekijken we hoe je afbeeldingen aan een LaTeX-document toevoegt. Overleaf ondersteunt drie manieren om afbeeldingen in te voegen: 1. Gebruik de [**Afbeelding invoegen** knop](https://learn.overleaf.com/learn/Kb/How_to_insert_figures_in_Overleaf#Using_Insert_Figure_to_add_a_figure_to_your_project)(![The Insert Figure button on the editor toolbar](/files/deae9db4f65209d23a83b34e6f88fbf6f6f78384)), op de werkbalk van de editor, om een afbeelding in **Visuele editor** of **Code-editor**. 2. [Een afbeelding kopiëren en plakken](/latex/nl/kennisbank/075-how-to-paste-formatted-content-into-overleaf.md#pasting-images-into-your-overleaf-project) in **Visuele editor** of **Code-editor**. 3. Gebruik **Code-editor** om LaTeX-code te schrijven die een grafisch element invoegt. Opties 1 en 2 genereren automatisch de LaTeX-code die nodig is om afbeeldingen in te voegen, maar hier introduceren we optie 3—houd er rekening mee dat je die afbeeldingen moet [uploaden](/latex/nl/kennisbank/088-including-images-on-overleaf.md) naar je Overleaf-project. Het volgende voorbeeld demonstreert hoe je een afbeelding opneemt: ```latex \documentclass{article} \usepackage{graphicx} %LaTeX-pakket om afbeeldingen te importeren \graphicspath{{images/}} %configuratie van het graphicx-pakket \begin{document} Het heelal is immens en het lijkt homogeen, op grote schaal, overal waar we kijken. % De \includegraphics-opdracht wordt % geleverd (geïmplementeerd) door het % graphicx-pakket \includegraphics{universe} Er staat hierboven een afbeelding van een sterrenstelsel. \end{document} ``` [Open dit afbeeldingsvoorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/project/new/template/25686?id=107971142\&templateName=Example+using+images+in+LaTeX\&latexEngine=pdflatex\&texImage=texlive-full%3A2022.1\&mainFile=) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een in een LaTeX-document geïmporteerde afbeelding toont](/files/67e5dcbba0c48af20e751afbd41fed294fa4b38a) Het importeren van afbeeldingen in een LaTeX-document vereist [een add-on *pakket*](#finding-and-using-latex-packages) die de opdrachten en functies biedt die nodig zijn om externe afbeeldingsbestanden op te nemen. Het bovenstaande voorbeeld laadt het [`graphicx` pakket](https://ctan.org/pkg/graphicx?lang=en) dat, naast vele andere opdrachten, voorziet in `\includegraphics{...}` om afbeeldingen te importeren en `\graphicspath{...}` om LaTeX te laten weten waar de afbeeldingen zich bevinden. Om de `graphicx` Om het pakket te gebruiken, voeg de volgende regel toe aan de preambule van je Overleaf-document: ```latex \usepackage{graphicx} ``` In ons voorbeeld informeert de opdracht `\graphicspath{{images/}}` LaTeX dat afbeeldingen worden bewaard in een map met de naam `images`, die zich in de huidige map bevindt: ![Afbeelding die laat zien hoe LaTeX afbeeldingen in een map opent](/files/25dad1759b9e5764d44966815ed39364f12010c8) De `\includegraphics{universe}` opdracht doet het daadwerkelijke werk van het invoegen van de afbeelding in het document. Hier, `universe` is de naam van het afbeeldingsbestand, maar zonder de extensie. **Opmerking**: * Hoewel de volledige bestandsnaam, inclusief de extensie, is toegestaan in de `\includegraphics` opdracht, wordt het als best practice beschouwd om de bestandsextensie weg te laten omdat LaTeX dan alle ondersteunde formaten zal doorzoeken. * Over het algemeen mag de bestandsnaam van de afbeelding geen spaties of meerdere punten bevatten; het wordt ook aanbevolen om kleine letters te gebruiken voor de bestandsextensie bij het uploaden van afbeeldingsbestanden naar Overleaf. Meer informatie over LaTeX-pakketten vind je aan het einde van deze tutorial in de sectie [LaTeX-pakketten vinden en gebruiken](#finding-and-using-latex-packages). ## Bijschriften, labels en verwijzingen Afbeeldingen kunnen worden voorzien van een bijschrift, gelabeld en verwezen via de `figure` omgeving, zoals hieronder weergegeven: ```latex \documentclass{article} \usepackage{graphicx} \graphicspath{{images/}} \begin{document} \begin{figure}[h] \centering \includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh} \caption{Een mooie plot.} \label{fig:mesh1} \end{figure} Zoals je kunt zien in figuur \ref{fig:mesh1}, groeit de functie nabij de oorsprong. Dit voorbeeld staat op pagina \pageref{fig:mesh1}. \end{document} ``` [Open dit afbeeldingsvoorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/project/new/template/25519?id=107980830\&templateName=Example+using+image+captions+in+LaTeX\&latexEngine=pdflatex\&texImage=texlive-full%3A2022.1\&mainFile=) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die het gebruik van figuurbijschriften in LaTeX toont](/files/403c1680c5de325b3dbcfe42dc3928c2068f1663) Er zijn verschillende opvallende opdrachten in het voorbeeld: * **`\includegraphics[width=0.75\textwidth]{mesh}`**: Deze vorm van `\includegraphics` instructeert LaTeX om de breedte van de figuur in te stellen op 75% van de tekstbreedte—waarvan de waarde is opgeslagen in de `\textwidth` commando. * **`\caption{Een mooie plot.}`**: Zoals de naam al aangeeft, stelt deze opdracht het figuurbijschrift in dat boven of onder de figuur kan worden geplaatst. Als je een lijst met figuren maakt, wordt dit bijschrift in die lijst gebruikt. * **`\label{fig:mesh1}`**: Om naar deze afbeelding binnen je document te verwijzen, geef je hem een label met de `\label` opdracht. Het label wordt gebruikt om een nummer voor de afbeelding te genereren en zal, gecombineerd met de volgende opdracht, je in staat stellen ernaar te verwijzen. * **`\ref{fig:mesh1}`**: Deze code wordt vervangen door het nummer dat overeenkomt met de genoemde figuur. Afbeeldingen die in een LaTeX-document zijn opgenomen, moeten binnen een `figure` omgeving of iets dergelijks worden geplaatst, zodat LaTeX de afbeelding automatisch op een geschikte locatie in je document kan positioneren. Verder advies staat in de volgende Overleaf-helpartikelen: * [Positionering van figuren](/latex/nl/afbeeldingen-en-tabellen/02-positioning-images-and-tables.md) * [Afbeeldingen invoegen](/latex/nl/meer-onderwerpen/27-inserting-images.md) ## Lijsten maken in LaTeX Je kunt verschillende soorten lijsten maken met behulp van *omgevingen*, die worden gebruikt om de LaTeX-code in te kapselen die nodig is om een specifieke opmaakfunctie te implementeren. Een omgeving begint met `\begin{*environment-name*}` en eindigt met `\end{*environment-name*}` waar `*environment-name*` kan bijvoorbeeld zijn `figure`, `tabular` of een van de lijsttypen: `itemize` voor ongeordende lijsten of `enumerate` voor geordende lijsten. ### Ongeordende lijsten Ongeordende lijsten worden gemaakt met de `itemize` omgeving. Elke lijstvermelding moet worden voorafgegaan door de `\item` opdracht, zoals hieronder weergegeven: ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{itemize} \item De afzonderlijke vermeldingen worden aangeduid met een zwarte stip, een zogenaamde bullet. \item De tekst in de items kan van elke lengte zijn. \end{itemize} \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Example+of+a+LaTeX+unordered+list\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bitemize%7D%0A++%5Citem+The+individual+entries+are+indicated+with+a+black+dot%2C+a+so-called+bullet.%0A++%5Citem+The+text+in+the+entries+may+be+of+any+length.%0A%5Cend%7Bitemize%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Voorbeeld van lijsten met opsommingstekens in LaTeX](/files/229877ae667e48860dd2632f78059b7fd777cacc) Je kunt ook dit [grotere Overleaf-project](https://www.overleaf.com/project/new/template/25521?id=107987258\&templateName=Demonstrating+various+types+of+LaTeX+list\&latexEngine=pdflatex\&texImage=texlive-full%3A2022.1\&mainFile=) openen, dat verschillende soorten LaTeX-lijsten demonstreert. ### Geordende lijsten Geordende lijsten gebruiken dezelfde syntaxis als ongeordende lijsten, maar worden gemaakt met de `enumerate` omgeving: ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{enumerate} \item Dit is het eerste item in onze lijst. \item Het lijstnummer neemt toe met elk item dat we toevoegen. \end{enumerate} \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Example+of+the+enumerate+environment\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Benumerate%7D%0A++%5Citem+This+is+the+first+entry+in+our+list.%0A++%5Citem+The+list+numbers+increase+with+each+entry+we+add.%0A%5Cend%7Benumerate%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Voorbeeld van een genummerde lijst gemaakt in LaTeX](/files/bba97785cd0882048c41250629f5bdaca42e723e) Net als bij `ongeordende` lijsten moet elk item worden voorafgegaan door de `\item` opdracht, die hier automatisch de numerieke labelwaarde van de geordende lijst genereert, beginnend bij 1. Voor meer informatie kun je dit [grotere Overleaf-project](https://www.overleaf.com/project/new/template/25521?id=107987258\&templateName=Demonstrating+various+types+of+LaTeX+list\&latexEngine=pdflatex\&texImage=texlive-full%3A2022.1\&mainFile=) openen, dat verschillende soorten LaTeX-lijsten demonstreert, of ons speciale [helpartikel over LaTeX-lijsten](/latex/nl/latex-basis/04-lists.md), dat veel meer voorbeelden biedt en laat zien hoe je aangepaste lijsten maakt. ## Wiskunde toevoegen aan LaTeX Een van de belangrijkste voordelen van LaTeX is het gemak waarmee wiskundige uitdrukkingen kunnen worden geschreven. LaTeX biedt twee schrijfmodi voor het opmaken van wiskunde: * *inline* wiskundemodus die wordt gebruikt voor het schrijven van formules die deel uitmaken van een alinea * *weergave* wiskundemodus die wordt gebruikt om uitdrukkingen te schrijven die geen deel uitmaken van tekst of een alinea en op aparte regels worden opgemaakt ### Inline wiskundemodus Laten we een voorbeeld van wiskunde in de tekst bekijken: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \begin{document} In de natuurkunde wordt de massa-energierelatie uitgedrukt door de vergelijking $E=mc^2$, ontdekt in 1905 door Albert Einstein. \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Inline+LaTeX+maths+example\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0AIn+physics%2C+the+mass-energy+equivalence+is+stated+%0Aby+the+equation+%24E%3Dmc%5E2%24%2C+discovered+in+1905+by+Albert+Einstein.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die wiskunde toont opgemaakt in inline-wiskundemodus](/files/0ee66ab862728128e06aebd5c5ec74839ef36de8) Om wiskunde in inline-modus op te maken kun je een van deze paar delimiterparen gebruiken: `\( ... \)`, `$ ... $` of `\begin{math} ... \end{math}`, zoals in het volgende voorbeeld wordt gedemonstreerd: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \begin{document} \begin{math} E=mc^2 \end{math} wordt opgemaakt in een alinea met inline-wiskundemodus---net als $E=mc^2$, en dat geldt ook voor \(E=mc^2\). \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Demonstrating+inline+math+mode\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bmath%7D%0AE%3Dmc%5E2%0A%5Cend%7Bmath%7D+is+typeset+in+a+paragraph+using+inline+math+mode---as+is+%24E%3Dmc%5E2%24%2C+and+so+too+is+%5C%28E%3Dmc%5E2%5C%29.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die inhoud toont die is gemaakt met LaTeX inline-wiskundemodus](/files/6f69b2c3d6060086f294b8c6963ec15e77ced68c) ### Weergave-wiskundemodus Vergelijkingen in weergavemodus kunnen genummerd of ongenummerd zijn, zoals in het volgende voorbeeld: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \begin{document} De massa-energierelatie wordt beschreven door de beroemde vergelijking \[ E=mc^2 \] ontdekt in 1905 door Albert Einstein. In natuurlijke eenheden ($c = 1$) drukt de formule de identiteit uit \begin{equation} E=m \end{equation} \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Display+math+mode+example\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0AThe+mass-energy+equivalence+is+described+by+the+famous+equation%0A%5C%5B+E%3Dmc%5E2+%5C%5D+discovered+in+1905+by+Albert+Einstein.+%0A%0AIn+natural+units+%28%24c+%3D+1%24%29%2C+the+formula+expresses+the+identity%0A%5Cbegin%7Bequation%7D%0AE%3Dm%0A%5Cend%7Bequation%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die wiskunde in weergavemodus in LaTeX toont](/files/cde1c7e2ad0ca1b27a4f819c9a683d0156c42bdc) Om wiskunde in weergavemodus op te maken kun je een van deze paar delimiterparen gebruiken: `\[ ... \]`, `\begin{displaymath} ... \end{displaymath}` of `\begin{equation} ... \end{equation}`. Historisch gezien vereiste het opmaken van wiskunde in weergavemodus het gebruik van `$$` karakterdelimiters, zoals in `$$ *... weergavewiskunde hier ...*$$`, maar deze methode [wordt niet langer aanbevolen](https://texfaq.org/FAQ-dolldoll): gebruik LaTeX-delimiters `\[ ... \]` in plaats daarvan. ### Vollediger voorbeelden De volgende voorbeelden tonen een reeks wiskundige inhoud opgemaakt met LaTeX. ```latex \documentclass{article} \begin{document} Subscripts in wiskundemodus worden geschreven als $a_b$ en superscripts als $a^b$. Deze kunnen worden gecombineerd en genest om uitdrukkingen te schrijven zoals \[ T^{i_1 i_2 \dots i_p}_{j_1 j_2 \dots j_q} = T(x^{i_1},\dots,x^{i_p},e_{j_1},\dots,e_{j_q}) \] We schrijven integralen met $\int$ en breuken met $\frac{a}{b}$. Grenswaarden worden op integralen geplaatst met behulp van superscripts en subscripts: \[ \int_0^1 \frac{dx}{e^x} = \frac{e-1}{e} \] Kleine Griekse letters worden geschreven als $\omega$ $\delta$ enz., terwijl hoofdletters in het Grieks worden geschreven als $\Omega$ $\Delta$. Wiskundige operatoren krijgen een backslash ervoor, zoals $\sin(\beta)$, $\cos(\alpha)$, $\log(x)$ enz. \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=More+advanced+LaTeX+math+example\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0ASubscripts+in+math+mode+are+written+as+%24a_b%24+and+superscripts+are+written+as+%24a%5Eb%24.+These+can+be+combined+and+nested+to+write+expressions+such+as%0A%0A%5C%5B+T%5E%7Bi_1+i_2+%5Cdots+i_p%7D_%7Bj_1+j_2+%5Cdots+j_q%7D+%3D+T%28x%5E%7Bi_1%7D%2C%5Cdots%2Cx%5E%7Bi_p%7D%2Ce_%7Bj_1%7D%2C%5Cdots%2Ce_%7Bj_q%7D%29+%5C%5D%0A+%0AWe+write+integrals+using+%24%5Cint%24+and+fractions+using+%24%5Cfrac%7Ba%7D%7Bb%7D%24.+Limits+are+placed+on+integrals+using+superscripts+and+subscripts%3A%0A%0A%5C%5B+%5Cint_0%5E1+%5Cfrac%7Bdx%7D%7Be%5Ex%7D+%3D++%5Cfrac%7Be-1%7D%7Be%7D+%5C%5D%0A%0ALower+case+Greek+letters+are+written+as+%24%5Comega%24+%24%5Cdelta%24+etc.+while+upper+case+Greek+letters+are+written+as+%24%5COmega%24+%24%5CDelta%24.%0A%0AMathematical+operators+are+prefixed+with+a+backslash+as+%24%5Csin%28%5Cbeta%29%24%2C+%24%5Ccos%28%5Calpha%29%24%2C+%24%5Clog%28x%29%24+etc.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een reeks wiskundige opmaak in LaTeX toont](/files/5f69b69520f038e92e98e6babf5924c6c33430f3) Het volgende voorbeeld gebruikt het `equation*` omgeving die wordt geleverd door de `amsmath` pakket, dus moeten we de volgende regel toevoegen aan onze documentpreambule: ```latex \usepackage{amsmath}% Voor de equation*-omgeving ``` Voor meer informatie over het gebruik van `amsmath` zie [ons helpartikel](/latex/nl/wiskunde/06-aligning-equations-with-amsmath.md). ```latex \documentclass{article} \usepackage{amsmath}% Voor de equation*-omgeving \begin{document} \section{Eerste voorbeeld} De bekende stelling van Pythagoras \(x^2 + y^2 = z^2\) bleek ongeldig te zijn voor andere exponenten, wat betekent dat de volgende vergelijking geen gehele oplossingen heeft voor \(n>2\): \[ x^n + y^n = z^n \] \section{Tweede voorbeeld} Dit is een eenvoudige wiskundige uitdrukking \(\sqrt{x^2+1}\) in de tekst. En dit is ook hetzelfde: \begin{math} \sqrt{x^2+1} \end{math} maar met gebruik van een ander commando. Dit is een eenvoudige wiskundige uitdrukking zonder nummering \[\sqrt{x^2+1}\] gescheiden van de tekst. Dit is ook hetzelfde: \begin{displaymath} \sqrt{x^2+1} \end{displaymath} \ldots en dit: \begin{equation*} \sqrt{x^2+1} \end{equation*} \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=More+math+content+typeset+in+LaTeX\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cusepackage%7Bamsmath%7D%25+For+the+equation%2A+environment%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Csection%7BFirst+example%7D%0A%0AThe+well-known+Pythagorean+theorem+%5C%28x%5E2+%2B+y%5E2+%3D+z%5E2%5C%29+was+proved+to+be+invalid+for+other+exponents%2C+meaning+the+next+equation+has+no+integer+solutions+for+%5C%28n%3E2%5C%29%3A%0A%0A%5C%5B+x%5En+%2B+y%5En+%3D+z%5En+%5C%5D%0A%0A%5Csection%7BSecond+example%7D%0A%0AThis+is+a+simple+math+expression+%5C%28%5Csqrt%7Bx%5E2%2B1%7D%5C%29+inside+text.+%0AAnd+this+is+also+the+same%3A+%0A%5Cbegin%7Bmath%7D%0A%5Csqrt%7Bx%5E2%2B1%7D%0A%5Cend%7Bmath%7D%0Abut+by+using+another+command.%0A%0AThis+is+a+simple+math+expression+without+numbering%0A%5C%5B%5Csqrt%7Bx%5E2%2B1%7D%5C%5D+%0Aseparated+from+text.%0A%0AThis+is+also+the+same%3A%0A%5Cbegin%7Bdisplaymath%7D%0A%5Csqrt%7Bx%5E2%2B1%7D%0A%5Cend%7Bdisplaymath%7D%0A%0A%5Cldots+and+this%3A%0A%5Cbegin%7Bequation%2A%7D%0A%5Csqrt%7Bx%5E2%2B1%7D%0A%5Cend%7Bequation%2A%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een reeks wiskundige opmaak in LaTeX toont](/files/345d41cef6779c1321747628a1370406b410fa91) De mogelijkheden met wiskunde in LaTeX zijn eindeloos, dus bezoek zeker onze helppagina's voor advies en voorbeelden over specifieke onderwerpen: * [Wiskundige uitdrukkingen](/latex/nl/wiskunde/01-mathematical-expressions.md) * [Subscripts en superscripts](/latex/nl/wiskunde/02-subscripts-and-superscripts.md) * [Haken en haakjes](/latex/nl/wiskunde/03-brackets-and-parentheses.md) * [Breuken en binomiale coëfficiënten](/latex/nl/wiskunde/05-fractions-and-binomials.md) * [Vergelijkingen uitlijnen](/latex/nl/wiskunde/06-aligning-equations-with-amsmath.md) * [Operatoren](/latex/nl/wiskunde/07-operators.md) * [Spatiëring in wiskundemodus](/latex/nl/wiskunde/08-spacing-in-math-mode.md) * [Integralen, sommen en limieten](/latex/nl/wiskunde/09-integrals-sums-and-limits.md) * [Weergavestijl in wiskundemodus](/latex/nl/wiskunde/10-display-style-in-math-mode.md) * [Lijst van Griekse letters en wiskundige symbolen](/latex/nl/wiskunde/11-list-of-greek-letters-and-math-symbols.md) * [Wiskundige lettertypen](/latex/nl/wiskunde/12-mathematical-fonts.md) ## Basisdocumentstructuur Vervolgens verkennen we abstracts en hoe je een LaTeX-document in verschillende hoofdstukken, secties en alinea's kunt opdelen. ### Abstracts Wetenschappelijke artikelen bevatten meestal een *abstract* dat een beknopt overzicht/samenvatting is van hun kernonderwerpen of argumenten. Het volgende voorbeeld demonstreert het opmaken van een abstract met LaTeX's `abstract` omgeving: ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{abstract} Dit is een eenvoudige alinea aan het begin van het document. Een korte inleiding over het hoofdonderwerp. \end{abstract} \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=How+to+create+a+document+abstract\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Babstract%7D%0AThis+is+a+simple+paragraph+at+the+beginning+of+the+%0Adocument.+A+brief+introduction+about+the+main+subject.%0A%5Cend%7Babstract%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een abstract opgemaakt in LaTeX toont](/files/0fa9cbbfd7bc32df370308f15fe131723e719034) ### Alinea's en nieuwe regels Nu het abstract aanwezig is, kunnen we beginnen met het schrijven van onze eerste alinea. Het volgende voorbeeld demonstreert: * hoe een nieuwe alinea wordt gemaakt door twee keer op de "enter"-toets te drukken, waarbij de huidige regel wordt beëindigd en een volgende lege regel wordt ingevoegd; * hoe je een nieuwe regel begint zonder een nieuwe alinea te starten door een handmatige regeleinde in te voegen met de `\\` opdracht, die een dubbele backslash is; gebruik eventueel de `\newline` commando. De derde alinea in dit voorbeeld demonstreert het gebruik van de opdrachten `\\` en `\newline`: ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{abstract} Dit is een eenvoudige alinea aan het begin van het document. Een korte inleiding over het hoofdonderwerp. \end{abstract} Na onze abstract kunnen we de eerste alinea beginnen, en dan tweemaal ``enter'' indrukken om de tweede te starten. Deze regel begint een tweede alinea. Ik begin de derde alinea en voeg dan \\ een handmatige regeleinde toe, waardoor deze tekst op een nieuwe regel begint maar deel blijft uitmaken van dezelfde alinea. Als alternatief kan ik het \verb|\\newline|\\newline commando gebruiken om een nieuwe regel te beginnen, wat ook deel uitmaakt van dezelfde alinea. \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Example+to+create+a+new+paragraph\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%0A%5Cbegin%7Babstract%7D%0AThis+is+a+simple+paragraph+at+the+beginning+of+the+%0Adocument.+A+brief+introduction+about+the+main+subject.%0A%5Cend%7Babstract%7D%0A%0AAfter+our+abstract+we+can+begin+the+first+paragraph%2C+then+press+%60%60enter%27%27+twice+to+start+the+second+one.%0A%0AThis+line+will+start+a+second+paragraph.%0A%0AI+will+start+the+third+paragraph+and+then+add+%5C%5C+a+manual+line+break+which+causes+this+text+to+start+on+a+new+line+but+remains+part+of+the+same+paragraph.+Alternatively%2C+I+can+use+the+%5Cverb%7C%5Cnewline%7C%5Cnewline+command+to+start+a+new+line%2C+which+is+also+part+of+the+same+paragraph.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die het maken van alinea's in LaTeX toont](/files/0423047bce3846fb3063d851e2b2b0af76ac3b42) Merk op hoe LaTeX alinea's automatisch inspringt—behalve direct na documentkoppen zoals section en subsection—[zoals we zullen zien](#chapters-and-sections). Nieuwe gebruikers wordt aangeraden dat meerdere `\\` of `\newline`s niet gebruikt moeten worden om alinea's te “simuleren” met meer ruimte ertussen, omdat dit de zetalgoritmen van LaTeX kan verstoren. De aanbevolen methode is om lege regels te blijven gebruiken voor het maken van nieuwe alinea's, zonder enige `\\`, en laad de [`parskip` pakket](https://ctan.org/pkg/parskip?lang=en) door toe te voegen `\usepackage{parskip}` aan de preamble. Meer informatie over alinea's is te vinden in de volgende artikelen: * [Alinea's en nieuwe regels](/latex/nl/latex-basis/02-paragraphs-and-new-lines.md) * [Hoe de alinea-afstand in LaTeX te wijzigen](/latex/nl/opmaak/04-articles-how-to-change-paragraph-spacing-in-latex.md) * [LaTeX-fout: Er is hier geen regel om te beëindigen](/latex/nl/latex-fouten/18-latex-error-there-s-no-line-here-to-end.md) geeft extra advies en richtlijnen over het gebruik van `\\`. ### Hoofdstukken en secties Langere documenten worden, ongeacht de gebruikte auteurssoftware, meestal onderverdeeld in delen, hoofdstukken, secties, subsections enzovoort. LaTeX biedt ook commando's voor documentstructuur, maar de beschikbare commando's en hun implementaties (wat ze doen) kunnen afhangen van de gebruikte documentklasse. Als voorbeeld: documenten gemaakt met de `boek` klasse kunnen worden opgesplitst in delen, hoofdstukken, secties, subsections enzovoort, maar de `letter` klasse biedt geen commando's (ondersteuning) om dat te doen. Het volgende voorbeeld demonstreert commando's die worden gebruikt om een document te structureren op basis van de `boek` klasse: ```latex \documentclass{book} \begin{document} \chapter{Eerste hoofdstuk} \section{Introduction} Dit is de eerste sectie. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortisfacilisis sem. Nullam nec mi et neque pharetra sollicitudin. Praesent imperdietmi nec ante. Donec ullamcorper, felis non sodales... \section{Tweede Sectie} Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortis facilisissem. Nullam nec mi et neque pharetra sollicitudin. Praesent imperdiet mi necante... \subsection{Eerste Subsectie} Praesent imperdietmi nec ante. Donec ullamcorper, felis non sodales... \section*{Ongenummerde Sectie} Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortis facilisissem... \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Book+class+example+document\&snip=%5Cdocumentclass%7Bbook%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%0A%5Cchapter%7BFirst+Chapter%7D%0A%0A%5Csection%7BIntroduction%7D%0A%0AThis+is+the+first+section.%0A%0ALorem++ipsum++dolor++sit++amet%2C++consectetuer++adipiscing++%0Aelit.+Etiam++lobortisfacilisis+sem.++Nullam+nec+mi+et+%0Aneque+pharetra+sollicitudin.++Praesent+imperdietmi+nec+ante.+%0ADonec+ullamcorper%2C+felis+non+sodales...%0A%0A%5Csection%7BSecond+Section%7D%0A%0ALorem+ipsum+dolor+sit+amet%2C+consectetuer+adipiscing+elit.++%0AEtiam+lobortis+facilisissem.++Nullam+nec+mi+et+neque+pharetra+%0Asollicitudin.++Praesent+imperdiet+mi+necante...%0A%0A%5Csubsection%7BFirst+Subsection%7D%0APraesent+imperdietmi+nec+ante.+Donec+ullamcorper%2C+felis+non+sodales...%0A%0A%5Csection%2A%7BUnnumbered+Section%7D%0ALorem+ipsum+dolor+sit+amet%2C+consectetuer+adipiscing+elit.++%0AEtiam+lobortis+facilisissem...%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die secties in een LaTeX-boekdocument toont](/files/a9157559061b5704a00112fd1faae90541786e12) De namen van sectie-commando's spreken grotendeels voor zich; bijvoorbeeld, `\chapter{Eerste hoofdstuk}` maakt een nieuw hoofdstuk aan met de titel `Eerste Hoofdstuk`, `\section{Introduction}` geeft een sectie met de titel `Inleiding`, enzovoort. Secties kunnen verder worden onderverdeeld in `\subsection{...}` en zelfs `\subsubsection{...}`. De nummering van secties, subsections enz. gebeurt automatisch, maar kan worden uitgeschakeld door de zogenaamde *ster-versie* van het betreffende commando, dat aan het einde een asterisk (\*) heeft, zoals `\section*{...}` en `\subsection*{...}`. *Gezamenlijk*, bieden LaTeX-documentklassen de volgende sectie-commando's, waarbij specifieke klassen elk een relevante subset ondersteunen: * `\part{part}` * `\chapter{chapter}` * `\section{section}` * `\subsection{subsection}` * `\subsubsection{subsubsection}` * `\paragraph{paragraph}` * `\subparagraph{subparagraph}` In het bijzonder zijn de `\part` en `\chapter` commando's alleen beschikbaar in de `rapport` en `boek` documentklassen. Bezoek het Overleaf-artikel [artikel over secties en hoofdstukken](/latex/nl/documentstructuur/01-sections-and-chapters.md) voor meer informatie over commando's voor documentstructuur. ## Tabellen maken Overleaf biedt drie opties om tabellen te maken: 1. Met de [**Tabel invoegen** knop](/latex/nl/kennisbank/067-how-to-generate-and-insert-latex-tables-in-overleaf.md#inserttable) in het **Visuele editor** (of **Code-editor**) werkbalk. 2. [Een tabel kopiëren en plakken](/latex/nl/kennisbank/075-how-to-paste-formatted-content-into-overleaf.md#pastingtables) uit een ander document terwijl je **Visuele editor**. 3. de LaTeX-code voor de tabel in de code-editor schrijven. Als je nieuw bent in LaTeX, is het gebruik van de werkbalk in **Visuele editor** (optie 1) een geweldige manier om te beginnen—je kunt schakelen tussen **Visuele editor** en **Code-editor** om de code achter de tabel te zien. Hier richten we ons op optie 3—de meest flexibele methode om tabellen te maken—en geven we voorbeelden die laten zien hoe je tabellen in LaTeX maakt, inclusief het toevoegen van lijnen (regels) en bijschriften. Als je meer ervaring opdoet, bekijk dan onze gedetailleerde uitleg over [hoe je tabellen maakt met LaTeX](/latex/nl/afbeeldingen-en-tabellen/01-tables.md). ### Een basis-tabel in LaTeX maken We beginnen met een voorbeeld dat laat zien hoe je een eenvoudige tabel zet: ```latex \begin{center} \begin{tabular}{c c c} cell1 & cell2 & cell3 \\ cell4 & cell5 & cell6 \\ cell7 & cell8 & cell9 \end{tabular} \end{center} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=An+example+of+a+basic+table\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bcenter%7D%0A%5Cbegin%7Btabular%7D%7Bc+c+c%7D%0A+cell1+%26+cell2+%26+cell3+%5C%5C+%0A+cell4+%26+cell5+%26+cell6+%5C%5C++%0A+cell7+%26+cell8+%26+cell9++++%0A%5Cend%7Btabular%7D%0A%5Cend%7Bcenter%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D%0A%3C%2Fsource%3E) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een tabel toont gezet in LaTeX](/files/4eb03dd774e45a3f31f0b69d11e6d04cf437a976) De `tabular` omgeving is de standaard LaTeX-methode om tabellen te maken. Je moet voor deze omgeving een parameter opgeven, in dit geval `{c c c}` wat LaTeX aangeeft dat er drie kolommen zijn en dat de tekst in elk ervan gecentreerd moet worden. Je kunt ook `r` gebruiken om de tekst rechts uit te lijnen en `l` om deze links uit te lijnen. Het uitlijnsymbool `&` wordt gebruikt om afzonderlijke tabelcellen binnen een tabelrij af te bakenen. Om een tabelrij te beëindigen gebruik je de *nieuwe regel* commando `\\`. Onze tabel bevindt zich binnen een `center` omgeving om deze te centreren binnen de tekstbreedte van de pagina. ### Randen toevoegen De `tabular` omgeving ondersteunt horizontale en verticale lijnen (regels) als onderdeel van de tabel: * om horizontale regels boven en onder rijen toe te voegen, gebruik je de `\hline` commando * om verticale regels tussen kolommen toe te voegen, gebruik je de verticale-lijnparameter `|` In dit voorbeeld is het argument `{|c|c|c|}` wat drie (gecentreerde) kolommen declareert, elk gescheiden door een verticale lijn (regel); bovendien gebruiken we `\hline` om een horizontale regel boven de eerste rij en onder de laatste rij te plaatsen: ```latex \begin{center} \begin{tabular}{|c|c|c|} \hline cell1 & cell2 & cell3 \\ cell4 & cell5 & cell6 \\ cell7 & cell8 & cell9 \\ \hline \end{tabular} \end{center} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Table+example+with+rules\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bcenter%7D%0A%5Cbegin%7Btabular%7D%7B%7Cc%7Cc%7Cc%7C%7D+%0A+%5Chline%0A+cell1+%26+cell2+%26+cell3+%5C%5C+%0A+cell4+%26+cell5+%26+cell6+%5C%5C+%0A+cell7+%26+cell8+%26+cell9+%5C%5C+%0A+%5Chline%0A%5Cend%7Btabular%7D%0A%5Cend%7Bcenter%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een in LaTeX gezette tabel toont met horizontale en verticale regels](/files/485172406eaa78ffa3f0fa78c8f379eb2fc286dc) Hier is nog een voorbeeld: ```latex \begin{center} \begin{tabular}{||c c c c||} \hline Kol1 & Kol2 & Kol2 & Kol3 \\ [0.5ex] \hline\hline 1 & 6 & 87837 & 787 \\ \hline 2 & 7 & 78 & 5415 \\ \hline 3 & 545 & 778 & 7507 \\ \hline 4 & 545 & 18744 & 7560 \\ \hline 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] \hline \end{tabular} \end{center} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Another+table+example+containing+rules\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bcenter%7D%0A+%5Cbegin%7Btabular%7D%7B%7C%7Cc+c+c+c%7C%7C%7D+%0A+%5Chline%0A+Col1+%26+Col2+%26+Col2+%26+Col3+%5C%5C+%5B0.5ex%5D+%0A+%5Chline%5Chline%0A+1+%26+6+%26+87837+%26+787+%5C%5C+%0A+%5Chline%0A+2+%26+7+%26+78+%26+5415+%5C%5C%0A+%5Chline%0A+3+%26+545+%26+778+%26+7507+%5C%5C%0A+%5Chline%0A+4+%26+545+%26+18744+%26+7560+%5C%5C%0A+%5Chline%0A+5+%26+88+%26+788+%26+6344+%5C%5C+%5B1ex%5D+%0A+%5Chline%0A%5Cend%7Btabular%7D%0A%5Cend%7Bcenter%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een in LaTeX gezette tabel toont met horizontale en verticale regels](/files/a156eb85e5efa4d391e17395703067bf67c2c262) ### Bijschriften, labels en verwijzingen Je kunt tabellen op vrijwel dezelfde manier als afbeeldingen bijschrift geven en ernaar verwijzen. Het enige verschil is dat je in plaats van de **`figure`** omgeving de **`table`** omgeving te starten. ```latex Tabel \ref{table:data} laat zien hoe je een tabelbijschrift toevoegt en naar een tabel verwijst. \begin{table}[h!] \centering \begin{tabular}{||c c c c||} \hline Kol1 & Kol2 & Kol2 & Kol3 \\ [0.5ex] \hline\hline 1 & 6 & 87837 & 787 \\ 2 & 7 & 78 & 5415 \\ 3 & 545 & 778 & 7507 \\ 4 & 545 & 18744 & 7560 \\ 5 & 88 & 788 & 6344 \\ [1ex] \hline \end{tabular} \caption{Tabel om bijschriften en labels te testen.} \label{table:data} \end{table} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Table+captions+and+references\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0ATable+%5Cref%7Btable%3Adata%7D+shows+how+to+add+a+table+caption+and+reference+a+table.%0A%5Cbegin%7Btable%7D%5Bh%21%5D%0A%5Ccentering%0A%5Cbegin%7Btabular%7D%7B%7C%7Cc+c+c+c%7C%7C%7D+%0A+%5Chline%0A+Col1+%26+Col2+%26+Col2+%26+Col3+%5C%5C+%5B0.5ex%5D+%0A+%5Chline%5Chline%0A+1+%26+6+%26+87837+%26+787+%5C%5C+%0A+2+%26+7+%26+78+%26+5415+%5C%5C%0A+3+%26+545+%26+778+%26+7507+%5C%5C%0A+4+%26+545+%26+18744+%26+7560+%5C%5C%0A+5+%26+88+%26+788+%26+6344+%5C%5C+%5B1ex%5D+%0A+%5Chline%0A%5Cend%7Btabular%7D%0A%5Ccaption%7BTable+to+test+captions+and+labels.%7D%0A%5Clabel%7Btable%3Adata%7D%0A%5Cend%7Btable%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Een LaTeX-tabel met een bijschrift](/files/14312544aa1a201b9f531c4198af2f09fe25a600) ## Een inhoudsopgave toevoegen Een inhoudsopgave maken is eenvoudig omdat het commando `\tableofcontents` bijna al het werk voor je doet: ```latex \documentclass{article} \title{Secties en hoofdstukken} \author{Gubert Farnsworth} \date{augustus 2022} \begin{document} \maketitle \tableofcontents \section{Introduction} Dit is de eerste sectie. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortisfacilisis sem. Nullam nec mi et neque pharetra sollicitudin. Praesent imperdietmi nec ante. Donec ullamcorper, felis non sodales... \section*{Ongenummerde Sectie} \addcontentsline{toc}{section}{Ongenummerde Sectie} Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortis facilisissem. Nullam nec mi et neque pharetra sollicitudin. Praesent imperdiet mi necante... \section{Tweede Sectie} Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Etiam lobortis facilisissem. Nullam nec mi et neque pharetra sollicitudin. Praesent imperdiet mi necante... \end{document} ``` [Open dit voorbeeld in Overleaf.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Generating+a+table+of+contents\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Ctitle%7BSections+and+Chapters%7D%0A%5Cauthor%7BGubert+Farnsworth%7D%0A%5Cdate%7BAugust+2022%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A++%0A%5Cmaketitle%0A++%0A%5Ctableofcontents%0A%0A%5Csection%7BIntroduction%7D%0A+++%0AThis+is+the+first+section.%0A++++++%0ALorem++ipsum++dolor++sit++amet%2C++consectetuer++adipiscing++%0Aelit.+++Etiam++lobortisfacilisis+sem.++Nullam+nec+mi+et+%0Aneque+pharetra+sollicitudin.++Praesent+imperdietmi+nec+ante.+%0ADonec+ullamcorper%2C+felis+non+sodales...%0A+++++++%0A%5Csection%2A%7BUnnumbered+Section%7D%0A%5Caddcontentsline%7Btoc%7D%7Bsection%7D%7BUnnumbered+Section%7D%0A%0ALorem+ipsum+dolor+sit+amet%2C+consectetuer+adipiscing+elit.++%0AEtiam+lobortis+facilisissem.++Nullam+nec+mi+et+neque+pharetra+%0Asollicitudin.++Praesent+imperdiet+mi+necante...%0A%0A%5Csection%7BSecond+Section%7D%0A+++++++%0ALorem+ipsum+dolor+sit+amet%2C+consectetuer+adipiscing+elit.++%0AEtiam+lobortis+facilisissem.++Nullam+nec+mi+et+neque+pharetra+%0Asollicitudin.++Praesent+imperdiet+mi+necante...%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die een door LaTeX gegenereerde inhoudsopgave toont](/files/9396cafd643d3f0c199df7bcfddd2db8b2ca58d1) Secties, subsections en hoofdstukken worden automatisch in de inhoudsopgave opgenomen. Gebruik om handmatig vermeldingen toe te voegen, zoals een ongenummerde sectie, het commando `\addcontentsline` zoals in het voorbeeld wordt getoond. ## Je voltooide document downloaden De volgende korte videofragment laat zien hoe je de broncode van je project of het gezette PDF-bestand downloadt: {% embed url="" %} Meer informatie is te vinden in het Overleaf-helpartikel [Je werk exporteren vanuit Overleaf](/latex/nl/kennisbank/036-exporting-your-work-from-overleaf.md). ## LaTeX-pakketten vinden en gebruiken LaTeX biedt niet alleen belangrijke zetmogelijkheden, maar ook een *kader voor uitbreidbaarheid* door het gebruik van add-on *pakketten*. In plaats van te proberen commando's en functies te bieden die “alles proberen te doen”, is LaTeX ontworpen om *uitbreidbaar*, zodat gebruikers externe codepakketten (packages) kunnen laden die meer gespecialiseerde zetmogelijkheden bieden of LaTeX's ingebouwde functies uitbreiden—zoals het zetten van tabellen. Zoals opgemerkt in de sectie [Afbeeldingen toevoegen](#adding-images), de `graphicx` pakket breidt LaTeX uit door commando's te bieden om grafische bestanden te importeren en werd (in de preamble) geladen door te schrijven ```latex \usepackage{graphicx} ``` ### Pakketten laden Zoals hierboven vermeld, worden pakketten in de documentpreamble geladen via het `\usepackage` commando, maar omdat (veel) LaTeX-pakketten een reeks *opties*, die kunnen worden gebruikt om hun gedrag te configureren, is het `\usepackage` commando vaak als volgt: ```latex \usepackage[options]{somepackage} ``` De vierkante haken “`[...]`” informeren LaTeX welke set opties moet worden toegepast wanneer het `somepackage`. Binnen de door de gebruiker gevraagde set opties worden afzonderlijke opties of instellingen doorgaans gescheiden door een komma; bijvoorbeeld biedt de [`geometry` pakket](https://ctan.org/pkg/geometry) veel opties om de paginaopmaak in LaTeX te configureren, dus een typisch gebruik van `geometry` zou er als volgt uit kunnen zien: ```latex \usepackage[total={6.5in,8.75in}, top=1.2in, left=0.9in, includefoot]{geometry} ``` De `geometry` pakket is een voorbeeld van een pakket dat is geschreven en bijgedragen door leden van de wereldwijde LaTeX-community en gratis beschikbaar is gemaakt voor iedereen die het wil gebruiken. Als een LaTeX-pakket geen opties biedt, of als de gebruiker de standaardwaarden van de opties van een pakket wil gebruiken, wordt het als volgt geladen: ```latex \usepackage{somepackage} ``` Wanneer je schrijft `\usepackage[...]{somepackage}` LaTeX zoekt naar een bijbehorend bestand met de naam `*somepackage*.sty`, dat het moet laden en verwerken—om de pakketcommando's beschikbaar te maken en eventuele andere code van dat pakket uit te voeren. Als LaTeX het niet kan vinden `*somepackage*.sty` zal het met een fout worden beëindigd, zoals wordt gedemonstreerd in het volgende Overleaf-voorbeeld: ```latex \documentclass[12pt, letterpaper]{article} \usepackage{somepackage}% een NIET-BESTAAND pakket \begin{document} Dit zal mislukken! \end{document} ``` [Open dit ***voorbeeld dat een fout genereert*** op Overleaf](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Error+due+to+missing+package\&snip=%5Cdocumentclass%5B12pt%2C+letterpaper%5D%7Barticle%7D%0A%5Cusepackage%7Bsomepackage%7D%25+a+NON-EXISTENT+package%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0AThis+will+fail%21%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Dit voorbeeld levert de volgende uitvoer op: ![Afbeelding die fouten toont veroorzaakt door een ontbrekend pakket](/files/feedcc9db476dfda6309532d7a5b1890ae3d749c) ### Informatie over pakketten vinden: CTAN Pakketten worden verspreid via het [Comprehensive TeX Archive Network](https://www.ctan.org/), meestal CTAN genoemd, dat op het moment van schrijven 6287 pakketten van 2881 bijdragers host. CTAN [beschrijft zichzelf als](https://www.ctan.org/ctan) als > ... een verzameling internetlocaties over de hele wereld die TEX-gerelateerd materiaal aanbieden om te downloaden. Je kunt CTAN doorzoeken op zoek naar nuttige pakketten; bijvoorbeeld: * [op onderwerp](https://www.ctan.org/topics/cloud) * [alfabetisch](https://www.ctan.org/pkg) (handig als je de pakketnaam kent) Je kunt ook de [zoekfunctie](https://www.ctan.org/pkg) (bovenaan de pagina). ### Beschikbare pakketten op Overleaf: Introductie tot TeX Live Eén keer per jaar wordt een (grote) *subset* deelverzameling van pakketten op CTAN, plus LaTeX-gerelateerde lettertypen en andere software, samengevoegd en gedistribueerd als een systeem genaamd [TeX Live](https://tug.org/texlive/), dat kan worden gebruikt om je eigen (lokale) LaTeX-installatie te installeren. Sterker nog, [de servers van Overleaf gebruiken ook TeX Live](/latex/nl/class-bestanden/02-overleaf-and-tex-live.md) en worden bijgewerkt wanneer een nieuwe versie van TeX Live wordt uitgebracht. De TeX Live-updates van Overleaf zijn niet onmiddellijk maar vinden enkele maanden na de release plaats, zodat we tijd hebben om compatibiliteitstests uit te voeren van de nieuwe TeX Live-versie met de [duizenden sjablonen in onze galerij](https://www.overleaf.com/gallery). Bijvoorbeeld, hier is onze [TeX Live 2025-upgradeaankondiging](https://www.overleaf.com/blog/tex-live-2025-is-now-available). Hoewel TeX Live een (grote) *subset* hoeveelheid CTAN-pakketten bevat, is het mogelijk een interessant pakket te vinden, zoals [`igo` voor het zetten van Go-diagrammen](https://ctan.org/pkg/igo?lang=en), dat op CTAN wordt gehost maar niet is opgenomen in (verspreid door) TeX Live en dus niet beschikbaar is op Overleaf. Sommige pakketten op CTAN maken om uiteenlopende redenen geen deel uit van TeX Live: misschien is een pakket verouderd, heeft het licentieproblemen, is het extreem nieuw (recent geüpload) of heeft het platformafhankelijkheden, zoals werken op Windows maar niet op Linux. Nieuwe pakketten en updates van bestaande pakketten worden het hele jaar door op CTAN geüpload, maar updates van TeX Live worden jaarlijks verspreid; daardoor zullen pakketten in de huidige versie van TeX Live niet zo up-to-date zijn als die op CTAN. Omdat de servers van Overleaf TeX Live gebruiken, is het mogelijk dat pakketten die op onze servers zijn geïnstalleerd—d.w\.z. pakketten die beschikbaar zijn voor onze gebruikers—niet de allerlaatste versies zijn die op CTAN beschikbaar zijn, maar over het algemeen zal dit waarschijnlijk geen probleem zijn. --- # Agent Instructions This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com. ## Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter: ``` GET https://ayakaleaf-pro.ayaka.space/latex/nl/latex-basis/01-learn-latex-in-30-minutes.md?ask=&goal= ``` `ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language. `goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.